Çankırı'nın merkez ilçesi dahil, köy ve kasabalarında milli gelenek ve görenekler, toplum hayatında hakim bir haldedir. Anadolu'nun Türkler tarafından fethedildiği dönemden beri önemli bir düşman işgaline uğramamış olan Çankırı, Milli Kültürümüzün halen yaşatıldığı nadir illerimizin başında gelmektedir. 

 

    Öyle ki Çankırı köylerinde halen köy odaları bulunmakta, geleneksel Türk misafirperverliğinin en güzel örnekleri bu köy odalarında sergilenmektedir. Yine köy ve kasabalarında kılık ve kıyafetler bozulmuş değildir; kadınları geleneksel elbiseler giymekte, erkekleri normal Türk kıyafetlerini yaşatmaktadır. Düğünlerde, bayramlarda ve benzeri milli günlerde halkın birbirleri ile olan münasebetleri, yıkılmamış bir milli dayanışmanın ender örneklerindendir. 

    Düğünlerde, kız isteme, nişan töreni, şerbet içilmesi, baş donanma, kına yakma, gelin çıkarma, kuşak bağlama ve yastık götürme gibi adetler ufak değişikliklere rağmen halen yaşatılmaktadır. Çankırı düğünlerinde söylenen bazı türküler ise şöyledir. 

Bayrak Kaldırma Havası:

     Dan yüzüne dan yüzüne

  Vurdum dilberin dizine

    Çayırda bostan bozuyor

  Öküzler bakar gözüne

   Dan uykusu tatlı olur

     Kaldırırlar akşam seni

Öğle işi firkatli olur

   Yıldırırlar akşam seni

Gelin Havası:

   Karacamın taburunu bozmuşlar. 

     Bozluğun dağını ne çok gezmişler

 Karacamı sinesinden üzmüşler

       Karacam Karacam aslan Karacam

           Anan yasdık koysun yaslan Karacam

        Karamandır hey kardeşim karaman

     Bekar olsam gitse canım aramam

Ben illerin evlerinde duramam

       Karacam Karacam aslan Karacam

          Anan yasdık koysun yaslan Karacam

     Çankırı yöremize ait bir türkümüz ise şöyledir:

Kaçma Güzel Kaçma

Kaçma güzel kaçma be adam yemem

Hey aman aman aman

Gizli sırlarını ellere demem

Yavre yavre yavre

Ateşine yandım

Seni benim sandım

Pek gafil avlandım

İmarette güzellerin malıdır

Hey aman aman

Lahuri şal al fistanın gülüdür

Yavre yavre yavre

(Nakarat)

Hey ağalar beyler ben bir leyla yitirdim

Hey aman aman

Mecnun olup dağ başına oturdum

Yavre yavre yavre

(Nakarat)

YÂRAN:

Çankırı Yâran'ının yani sohbet alemlerinin,bilinen Ahilik müessesesiyle ilişkisi vardır. İnsanların birbirlerine kuvvetle itimad etmeleri ve birbirlerini dil, din, ırk ve mezhep ayrımı gözetmeksizin sadece kul ve insan oldukları için sevmeleri gibi temel kaidelere dayanan Ahilik'in pek çok bakımdan Çankırı Yâran ile alakalı olduğu bilinmektedir.

Çankırı yâran sohbetlerinin özel bir odası bulunur.Sohbete katılanlar, sohbete gelirken en temiz, en güzel elbiselerini giyerler. Her yer son derece temiz olur. Çankırı sohbetleri mutlaka kış mevsiminde yapılır. Bir araya gelip teşkilatı kurmayı kararlaştıranlar, ilk önce Büyük Başağa, Küçük Başağa ve Yâran Kâhyasını seçerler. Bu sohbet idarecilerinin de onayı alınarak diğer yâran ve bir de çavuş seçilir. Yâran sayısı, çavuş ve çalgıcılar hariç toplam 24 kişidir. Çankırı Yâran Meclislerinde, sohbetler edilir, türküler söylenir, yemekler yenir, tura oyunu, yüksük oyunu gibi oyunlar oynanır ve kahveler içilir.daha bir çok gelenekler burada yaşatılır.    

ÇANKIRI  MUTFAĞI:

    Çankırı yöresinde geleneksel beslenme biçimi etkinliğini sürdürmektedir. Beslenmenin temelinde buğday ve buğday ürünleri bulunmaktadır. Kentsel alanlarda hazır yiyecekleri kullanma alışkanlıkları gelişmemiştir. Evde hazırlanan geleneksel yiyeceklerin ucuza gelmesi ile dağıtım ağının hazır yiyecekleri bütün yerleşme birimlerine ulaştıracak düzeyde olmaması da bu durumu etkilemektedir. Yöremize ait bazı yiyecekler ise şöyledir:

Bazlama: Mayalı hamurdan yapılan ekmek çeşididir. Yapımında un,ev mayası, kaynatılmış veya suyu çıkartılmış patates ezmesi, bir miktar yoğurt ve tuz kullanılır.

Yağlı Gözleme: Un, su ve tuz ile maya katılarak elde edilen hamur, mayası gelinceye kadar bekletilir. Küçük pazılar alınarak ince olarak açılır ve saç üzerinde pişirilir. Üzerlerine yağ sürülerek üst üste konur ve servis yapılır.

Katmerli: Oklağaç yardımıyla kalınca açılan hamur içine sıvı yağ sürülerek katlanır. Araları yağlanarak birkaç kat yapılan hamur tekrar normal kalınlıkta açılır ve kızgın sac üzerine alınır. Pişerken tekrar yağlanan ekmek, hafif soğutularak servis yapılır.

Tarhana Çorbası: İki çeşit tarhana yapılmaktadır.Bunlar; koyuca yapılan ayran,un ve tuz ile elde edilen hamurun ufalanması sonucu yapılan un tarhanası ve domates, kuru soğan, biber salçası,dere otu gibi malzemelerle yapılan katıklı tarhanadır.

Keşkek: Beyazlaşıncaya kadar dibekte dövülen buğdaya keşkek denilmektedir.Tereyağı ile kavrulan etin üzerine su,tuz ve keşkek konularak karıştırılmadan fırına verilerek pişirilir.

Tutmaç: Hamur üçe bölünür.Pazılanarak oklava aracılığı ile açılır. 5 milimetrekare büyüklüğünde kesilir. Suyuyla bekleyen haşlanmış mercimeğin üzerine dökülerek iki taşım kaynatılır. Soğumaya bırakılan yemeğin üzerine, içine iki diş sarımsağın döküldüğü bulamaç halindeki süzme yoğurt dökülerek karıştırılır.Yağ,salça,kıyma ve kuru nane ile yapılan sos dökülerek servis yapılır.

Mıkla: Tereyağı ile kıyma kavrulur, içine ince doğranmış kuru soğan eklenerek kavurmaya devam edilir. baharat ve tuz katılarak kısık ateşte pişirilir.Pişen et göz göz açılarak buralara yumurta kırılır. Başka bir kapta eritilen tereyağı sıcak olarak üzerine dökülür ve kapak örtülerek bir süre daha pişirilir. Ateşten indirilen yemek servise hazırdır.